Isı Pompası Türleri: Havadan Suya, Sudan Suya ve Havadan Havaya Arasındaki Fark
Isı pompası tek bir cihazın adı değil; ısıyı nereden alıp nereye verdiğine göre değişen bir cihaz ailesi. Teklif toplamaya başlayan biri kısa sürede havadan suya, sudan suya, toprak kaynaklı, havadan havaya gibi isimlerle karşılaşıyor. Bu yazıda her türün nasıl çalıştığını, hangi eve uyduğunu ve maliyet tarafında neyin değiştiğini sade bir dille anlatıyoruz.
İsimdeki İki Kelime Ne Anlatıyor?
Isı pompası isimleri hep aynı mantıkla kurulur: ilk kelime ısının alındığı kaynağı, ikinci kelime ısının verildiği yeri söyler. Havadan suya bir cihaz, dış havadaki ısıyı alır ve tesisattaki suya verir; bu su da yerden ısıtmayı, radyatörleri ya da boyleri ısıtır. Havadan havaya bir cihaz ise ısıyı doğrudan odadaki havaya üfler. Evlerde kullandığımız split klimalar bu grubun en bilinen örneğidir.
Havadan Suya Isı Pompası
Konut ve villalarda en çok kurulan tür budur. Dış ünite bahçeye ya da çatıya konur; kazı veya sondaj gerekmez. Aynı cihaz kışın ısıtır, yazın serinletir ve kullanım sıcak suyunu da hazırlayabilir. Yerden ısıtmayla birlikte çalıştığında düşük su sıcaklığıyla yetindiği için verimi yüksektir. Villa ve konut projelerimizde kullandığımız tür de havadan suya ısı pompasıdır.
Zayıf yanı, veriminin dış havaya bağlı olmasıdır. Hava soğudukça cihazın havadan alabildiği ısı azalır ve aynı ısıyı üretmek için daha çok elektrik harcar. Hava nemli ve 0 °C civarındayken dış ünitenin peteklerinde buzlanma olur; cihaz bu buzu belirli aralıklarla çözer. Bu sırada kısa bir süre ısı üretimi durur.
Sudan Suya ve Toprak Kaynaklı Isı Pompası
Bu türler ısıyı havadan değil, kuyu suyundan ya da toprağın derinliklerinden alır. Toprak belli bir derinlikten sonra yıl boyunca neredeyse aynı sıcaklıkta kaldığı için cihaz, kışın en soğuk gününde bile kararlı bir verimle çalışır.
Karşılığında ciddi bir ilk yatırım ister. Toprak kaynaklı sistemde bahçede yatay borular için geniş bir kazı ya da onlarca metre derinliğe inen sondaj gerekir. Sudan suya sistemde ise yeterli debide yeraltı suyu ve bu suyun kullanımı için gereken izinler şarttır. Bu yüzden bu sistemler genellikle arsası geniş, uzun yıllar kullanılacak ve kışı sert geçen yapılarda anlam kazanır.
Havadan Havaya Isı Pompası
Havadan havaya cihazlar ısıyı suya değil doğrudan havaya verir. Kurulumu kolaydır, ilk yatırımı düşüktür ve odayı hızlı ısıtır. Ama bütün evi bu yolla ısıtmak istediğinizde her odaya ayrı iç ünite gerekir, sıcak hava tavanda toplanır ve kullanım sıcak suyu üretilemez. Bu yüzden yerden ısıtmanın yerine değil, daha çok tek bir oda ya da yaz serinletmesi için düşünülmelidir.
Dört Türün Karşılaştırması
| Tür | Isıyı nereden alır | İlk yatırım | Soğukta verim | Sıcak su | En uygun olduğu yer |
| Havadan suya | Dış hava | Orta | Düşer | Evet | Konut ve villa |
| Sudan suya | Kuyu suyu | Yüksek | Kararlı | Evet | Yeraltı suyu olan arsalar |
| Toprak kaynaklı | Toprak | Yüksek | Kararlı | Evet | Geniş arsa, sert kış |
| Havadan havaya | Dış hava | Düşük | Düşer | Hayır | Tek oda, serinletme |
Antalya'da ve Erzurum'da Seçim Neden Değişir?
Seçimi en çok etkileyen şey iklimdir. Antalya'da hesapta esas alınan en düşük dış sıcaklık +3 °C'dir. Bu koşulda havadan suya ısı pompası rahat çalışır ve toprak kaynaklı sistemin kazı maliyetini haklı çıkaracak bir verim farkı oluşmaz.
Erzurum gibi kışın −20 °C'nin altını gören illerde tablo değişir. Havadan suya bir cihazın en soğuk günlerdeki kapasitesi belirgin şekilde düşer; ya düşük sıcaklıkta çalışmaya uygun bir model seçilip kapasite o güne göre hesaplanır ya da toprak kaynaklı sistem daha mantıklı hale gelir. Ankara gibi tasarım sıcaklığı −12 °C olan illerde ise karar çoğu zaman proje bazında, ısı kaybı hesabına bakılarak verilir.
Hangi Tür Size Uygun?
Antalya ve Akdeniz kıyısında bir villa ya da müstakil ev için çoğu zaman en doğru seçim, yerden ısıtmayla birlikte çalışan havadan suya ısı pompasıdır. Cihazın gücünü ise metrekareye bakarak değil, ısı kaybı hesabıyla belirlemek gerekir; bunun nasıl yapıldığını ısı pompası kapasite hesabı yazımızda anlattık. Mevcut kombinizle karşılaştırmak isterseniz ısı pompası mı kombi mi yazımızda Antalya ve Ankara üzerinden işletme maliyeti hesabı bulabilirsiniz.